Extrait du récit de l'invention de l'écriture par David Wabeladio*:
Intro:
Ngai na zali inventeur inspiré ya écriture mandombe, na Papa Simon Kimbangu. Likambo ya écriture négro-africaine, e bandaki na 1978.
Na ntango wana na zalaki na 21 ans. Mokolo mosusu na lalaki na ndako, na lotaki ndoto ba yebisaki ngai na kende na Nkamba na kende ko sokula. Ba lingaki ko pesa ngai mosala pona Bato Myido.
Mosala wana na yebaki yango te, na yebisaki ndoto yango ba ndeko na ngai, ba ndeko na nga ba tiaki tembe. Ba boyaki meme na ya na Nkamba mé na insistaki, na lamusaki bango na tongo ke to lamoka so sokola po to kendaka na Nkamba.
To longwe, la ler wana to zalaki ko vanda na commune ya kinsasa, na avenue de Nianza au 104. To longwe to zalaki na ngai, na maman na ngai, pe mwasi ya noko na ngai, to ke na parking ya molar po eya ko tika ngai na mbanza ngungu epui to zua camion mosusu ti Nkamba.
To komi na molar, na kati ya camion to kendeki, à ma grande surprise, bango ba mama leki na ngai, bokilo na ngai, muasi ya noko na ngai, bazo mona eh banc na banc, na gauche na ngai, na kati ya camion, Papa Simon Kimbangu. A zalaki ko vanda, pe a zalaki na ba chaines na kingo, na maboko ti na makolo.
Le parcours de l'inventeur:
[...]
Nde na lamusaki ba ndeko bana ya noko na ngai. Na yebisaki bango ba kende ko tika ngai na Nkamba mais ba sala... ba loba yango epayi na mutu te. Bango pe ba ndimaki nde sima n'ango pe to kendeki. To kendeki makolo na nzela ya Nkamba.
Tango to zali ko ya na nzela, na nzela na bandi ko yoka ba nzembo na likolo. [...] " aaa leluye wa nlongo, aaa leluye wa nlongo, kee nu kendalala ko aaa leluye wa nlongo, kee nu kendalala ko"
[...]
Un parcours hors du commun:
Mais Mabele ez'o ningana ezo tia kukukukukuku, ndeti eloko moko e lingi e bima (prend son souffle) na se ya mabele. Mabele e sili ko ningana e sali "ku". Na sentir makolo na ngai e kangami mbala moko na mabele e zo koka lisusu ko lungwa te. Na sentir lokola ba tiye ba.. ba he ba ventouses na se ya makolo (illustre avec les mains). E kangama penza na mabele. Na yebisi yo ndeko na ngai, esika wana to tiya ba fleurs, to tiya ba mabanga moko tout autour, parce-que e koma n'ango lieu moko historique.
Les visions:
Na ko bondela wana na bondelaki, na mokolo mosusu. Vers 9h30, 10h00, 11h00, non 10h00 11h00 ya tongo, na bandaki ko tala ba murs ya brique ya chambre na ngai. Par hasard, na mona boye, "oh! mur ya briques e zalaka ba chiffres? Est-ce que ba maçons ba yebaka to ba yebaka te?"
Na zui biki, na komi chiffres wana 5 na 2. Donc ba chiffres mibale wana 5 na deux. Maintenant, na yebaki yango te ke mosala na ngai na ko banda yango na chiffres wana. Ndenge kaka ba fongolelaki nga miso na mona moto wana a pumbua, ndenge kaka ba fongolelaki nga miso na mona ba chiffres na mur. n amonaki kaka mais, na yebaki te ke na ko banda mosala yango na ba chiffres.
La révélation:
Nde, na ye ko lota ndoto wana mokolo mosusu, na moni Papa Simon Kimbangu a ye ko lakisa ngai brevet. Mais brevet wana ba intitulaki yango "brevet d'activités matérielles".
A telemaka, a sala boye, hein, a salaka boye, mais brevet yango e zalaki ko briller. Ba lettres e zalaki en Or, mais sikoyo brevet. Ngai na tangaka penza titre wana e komama "brevet d'activités matérielles", na français. Titre yango e komama boye, makambo oyo e landaka na se, ngai na tanga te. Mais grand titre yango na tangaka "brevet d'activités matérielles".
Nde, a ye ko loba na ngai que, "Banda kaka mosala na ba bilembo mibale wana o moni". a partir ya jour wana na tongo donc na bandaki ko sala nanu ba, ba recherches. Na deux chiffres wana. Après tango na badi ba recherches. Na deux chiffres wana vraiment e zalaki pasi. Po na banda ko decouvrir ba biloko ebele.
*na lingala. kala te to ko tiya yango na Mandombe mpe